آثار و خوّاص سوره های: غافر، زخرف، محمّد، ق، ذاریات، نجم، الرحمن، مجادله، بروج

1- فضیلت سوره ی غافر
چهلمین سوره ی قرآن، سوره ی غافر است. در فضیلت این سوره از پیامبر اکرم (ص) روایت شده است: هرکس سوره ی غافر را قرائت کند، روح همه ی پیامبران و صدیقان و مومنان بر او درود می فرستند و نزد خداوند برایش طلب آمرزش می کنند.1
2- باغ پر محصول و کسب پر رونق
در تفسیرالبرهان درباره ی خوّاص و برکات سوره ی غافر به نقل از    پیامبر اکرم (ص) آمده است: هرکه سوره ی غافر را تلاوت کند در حالی روز قیامت وارد می شود که خداوند امیدش را قطع نکرده است و آن چه را که به بیم داران از خود در دنیا عطا کرده به او عطا می کند. هرکس این سوره را بنویسد و بر دیوار باغ خود بیاویزد، سر سبز و پر محصول خواهد شدو اگر نوشته اش را در مغازه و محلّ کسب بیاویزند خیرات و خرید و فروش در آن زیاد  می شود.2

3- رهایی از فشار قبر با سوره ی زخرف
امام باقر (ع) در این باره فرموده اند: هرکس بر قرائت سوره ی زخرف مداومت ورزد، خداوند او را از فشار قبر و دیگر مشکلات در قبر ایمنی می دهد تا هنگامی که بر پروردگارش وارد شود و آن گاه به امر خداوند در بهشت جای می گیرد.3
4- کسی که می خواهد چهره ی رسول الله (ص) را ببیند
در آثار و برکات سوره ی محمّد از وجود نورانی رسول الله (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی محمّد را قرائت کند، هنگام خروج از قبر به هر سو که رو کند، چهره ی پیامبر خدا (ص) را می بیند و بر خداست که از نهرهای بهشتی به او بنوشاند و هرکس این سوره را بنویسد و با خود داشته باشد در خواب و بیداری از هرگونه ترس و خطری امنیّت می یابد.4 و در روایت دیگری آمده است: از هر بلایی در امان می ماند.5
5- آسان شدن سکرات موت با سوره ی «ق»
در تفسیر البرهان از خواص و آثار این سوره از قول پیامبر بزرگوار اسلام (ص) آمده است: هرکس سوره ی قاف را قرائت کند خداوند سکرات و سختی های هنگام مرگ را بر او آسان می کند و اگر این سوره را بنویسد و برکسی که دچار حمله ی صرع شده بیاویزد، به هوش می آید و شیطان از او دور می شود و اگر نوشته ی این سوره را به همراه زنی که شیرش کم است قرار دهند، شیر او زیاد می شود.6

6- گشودن بخت دختران با سوره ی ذاریات
آیه 49: در خواص الآیات مذکور است که این آیه و دعا را بنویسید و به گردن دختری ببندید که شوهر نکرده باشد که به لطف خداوند ان شاء الله به زودی شوهر می کند: «وَ مِن کُلِّ شَیءٍ خَلَقنا زَوجَینِ لَعَلَّکُم تَذَکرَّونَ.»7 ؛ «اللّهم بحق قولک هذا و بحق محمّد صلّی الله علیه و آله ان ترزق هذه المرئه زوجاً موافقاً غیر مخالف بحق محمّد و آله اجمعین.»8

7-  سوره ی نجم برای جلوگیری از گریه ی زیاد کودکان
آیات 61- 59: مرحوم کفعمی در کتاب المصباح آورده است: اگر آیات 59 تا 61  سوره ی نجم: «أفَمِن هذا الحَدیثِ تَعَجَبُونَ و تَضحَکونَ و لا تَبکُون و انتم سامدون.» را بنویسید برای جلوگیری یا رفع گریه ی زیاد کودکان بر آنان بیاویزد یا به همراه آنان قرار دهند، آرام می شوند.9

8-  سوره ی الرحمن برای بهبود بیماری قلبی، صرع و درد چشم
در خواص و آثار سوره ی الرّحمن از قول رسول اکرم (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی الرّحمن را بنویسد و با خود همراه داشته باشد خداوند هر کار سختی را برای او آسان می کند و اگر شخصی که درد چشم دارد، آن را با خود همراه داشته باشد، بهبود می یابد.10 از امام صادق (ع) نقل شده است: اگر سوره ی الرّحمن را بنویسند و همراه کسی که درد چشم دارد باشد، بهبود می یابد و اگر بر دیوار خانه ای نوشته شود، از آزار جنبندگان جلوگیری  می کند.11 مرحوم کفعمی نیز در کتابش گفته است: اگر سوره ی الرّحمن را بنویسند و بشویند و از آب آن بیاشامند برای بیماری طحال، دردها و   بیماری های قلب مفید است و اگر نوشته ی آن را برای درد چشم و بیماری صرع به همراه داشته باشند، بهبود می بخشد.12
9- سوره ی مجادله آرامش دهنده ی مریض
در سخنی از امام صادق (ع) نیز آمده است: هرکس سوره ی مجادله را نزد مریضی بخواند موجب آرامش و خواب او می شود و اگر قرائت این سوره مداومت شود و همیشه در شب و روز آن را بخوانند موجب حفظ و امان از هر خطری می شود و اگر برای چیز انبار شده و دفن شده بخوانند مایه ی حفظ آن می شود و اگر نوشته شده ی سوره ی مجادله را در مزرعه ی حبوبات یا انبار آن بگذارند از آفات و چیزهایی که موجب خرابی و تلف شدن آن                می شود، در امان می ماند. 13

10-  در امان بودن از شرّ زنبورها با سوره ی بروج
آیات 4-1: هرکس سوره ی بروج را از اوّل تا پایان آیه ی چهار بخواند، از شرّ زنبورها در امان خواهد بود14 : «والسَّماء ذاتِ البُروج* والیَومِ المَوعُو د*  و شاهدٍ و مَشهودٍ* قُتلَ اصحاب الاُخدود*»
11-  سخن آخر
در این روزگار امروزی ما، باید به همین رهنمون ها چنگ اندازیم و از آغاز سوره ی حمد تا آخرین سوره به دقت پیگیر شویم ملاحظه کنیم چه دستوری از بزرگان دینی داده اند و چه مشکلی را حلّ می کند، حالا اعمّ از روحی و جسمی که همه باید به آن عمل کنیم. در این ویژه نامه ها تلاش شده، همه ی موارد با استناد به منابع محکم قرآنی و روایی استخراج شود. امیدواریم که با این کار بتوانیم خدمت بزرگی به معنویت بشر امروز کرده باشیم و او را از سرگردانی نجات داد ه باشیم.
 
12-  پی نوشت ها

1. مجمع البیان، ج8، ص 422.
2. تفسیرالبرهان، ج4، ص 741.
3. ثواب الاعمال، ص 113.
4. تفسیر البرهان، ج5، ص 53.
5. همان.
6. همان، ص 125.
7. ذاریات، آیه ی 49.
8. عشق و محبّت، ص 85.
9. المصباح، کفعمی، ص 458.
10. تفسیرالبرهان، ج5، ص 238.
11. همان.
12. المصباح، کفعمی، ص 458.
13. تفسیرالبرهان، ج5، ص 309.
14. المصباح، کفعمی، ص 459.

1- سوره ی یس
سی و ششمین سوره ی قرآن کریم، یس است، در فضیلت سوره ی یس از پیامبر رحمت حضرت محمّد (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی یس را قرائت نماید مانند آن است که ده بار قرآن را ختم نماید.1
2- آثار و برکات قلب قرآن
2-1- برطرف کننده ی پریشانی خاطر
روزی سیّدی پاکستانی که ملبّس به لباس روحانیّت بود منزل استاد آمد و مقداری نشست و بعد گفت: 11 سال قبل نزد شما استخاره گرفتم، فرمودید: از ایران به جایی مسافرت مکن که به زندان می افتی بعد  از یک ماه، خلاف استخاره ی شما به پاکستان رفتم و به خاطر قتلی مرا به زندان انداختند و بعد مشکلات و پریشانی احوال برایم پیش آمد و حال تقاضا دارم برای تشویش خاطر و افکار پریشان دستوری بدهید تا آرامش پیدا کنم. استاد فرمودند: سوره ی یس را بخوان و تقدیم به روح امیرالمؤمنین (ع) کن تا به شما عنایت شود.2
2-2- روا شدن حاجت ها
پیامبر (ص) فرمودند: هرکس حاجتی که دارد و قبل از آن که از خداوند بخواهد سوره ی یس را تلاوت کند و بعد حاجت خود را بخواهد حتماً حاجت او برآورده می شود ان شاء الله.3 هم چنین روایت شده است هرکس سوره ی یس را در شب بخواند، گرفتاریش برطرف می شود.
2-3- دوری شیطان
امام صادق (ع) فرمود: هرکس هر شب قبل از این که بخوابد، سوره ی یس را تلاوت کند، خداوند هزار ملک را مأمور می کند که او را از هر شیطان رانده شده ای و از آتش حفظ کند.4
2-4- آمرزش اموات
پیامبر اسلام (ص) فرمود: هرکس وارد قبرستان مسلمانان شود و یس را بخواند خداوند عذاب اموات را آن روز کم می کند و برای خواننده به تعداد خفتگان در قبرستان حسنه برایش می نویسد و گناهان را از او محو می کند.5
2-5- خواندن یس در شب جمعه
امام صادق (ع) می فرماید: هرکس سوره ی یس را شب جمعه بخواند صبح می کند در حالی که او آمرزیده شده است.6
2-6- دوای دردها
قرائت سوره ی یس برای درمان بسیاری از بیماری ها و ناراحتی های جسمی و روحی مفید واقع شده و به اذن خداوند درمان دردها خواهد بود. راوندی در الدّعوات آورده است: هر کس بیماری عقلی و روانی دارد برای او یس بخوانند یا این که آن را نوشته، سپس بشویند و از آن آب به او بنوشانند و اگر با آب زعفران و بر ظرفی شیشه ای نوشته شود، بهتر است.7 از پیامبر گرامی اسلام (ص) نقل شده است: هر کس سوره ی یس را بنویسد و پس از شستن از آب آن بنوشد در درونش هزار گونه دوا و نیز هزار گونه نور، یقین، برکت و رحمت را وارد کرده است و هر گونه دردی را از او دور می کند.8

2-7- امنیّت و خواب خوش
مرحوم کفعمی در کتاب المصباح آورده است: هر کس نوشته ی سوره ی یس را با خود همراه داشته باشد از چشم زخم و از شرّ جنیّان در امان بوده و          خواب های خوش می بیند. هم چنین اگر نوشته ی سوره ی یس را بشویند و زنی که شیرش کم است از آن بنوشد، شیرش زیاد می شود.9
2-8- آسان شدن مرگ
برخی افراد در جان دادن دچار سختی می شوند. از پیامبر گرامی اسلام (ص) روایت شده است: هر مریضی که در سکرات مرگ است (اگر می تواند)خود سوره ی یس را بخواند یا برایش بخوانند، فرشته ی خازن بهشت که رضوان نام دارد، شرابی از شراب های بهشتی برای او می نوشاند و او در حالی می میرد که سیراب بوده و در حالی مبعوث می شود که سیراب است.10 هم چنین ایشان فرمودند: هرکس که در حال جان دادن است اگر سوره ی یس را نزدش بخوانند، خداوند بر او آسان خواهد گرفت.11
2-9- در خواب دیدن پیامبران
آیه ی 42 سوره ی یس: در حاشیه ی زادالمعاد علّامه مجلسی است که این آیه را در جهت خواب دیدن پیامبر اسلام (ص) سه شب و هر شب سی مرتبه بخواند: «وَ خَلَقنا لَهُم  مِن مِثلِهِ ما یَرکَبُون.»12
2- 10- رفع فقر
آیه ی 68 سوره ی یس: در حاشیه ی زادالمعاد علّامه مجلسی آمده است که جهت رفع فقر هر بامداد این آیه ی شریفه را قرائت کند: «وَ مَن نُعمِّرهُ نُنَکِّسهُ فی الخلق أفلا یَعقلُونَ.»13
3-  سوره ی زمر
سوره ی زمر سی و نهمین سوره ی قرآن کریم است. در فضیلت این سوره از پیامبر گرامی اسلام (ص) روایت شده است: هرکس سوره ی زمر را قرائت نماید، در روز قیامت امیدش قطع نشده و خداوند ثواب خائفان از خدا که از او بیم دارند را به قاری این سوره، عطا می کند.14

4- آثار و برکات سوره ی زمر
4- 1- دوست داری تو را غیبت نکنند؟!
در برکات و آثار این سوره ی مبارکه در تفسیر البرهان به نقل از نبی گرامی اسلام (ص) آمده است: هرکس سوره ی زمر را قرائت کند، همه ی پیامبران و نیکوکاران بر او درود فرستاده و برایش طلب آمرزش می کنند و هرکس این سوره را بنویسد و به همراه خود داشته باشد یا آن را در رختخواب خود یا اتاق خواب خود قرار دهد، هرگاه کسی بر او وارد می شود یا از نزدش خارج                  می شود، او را ستوده و شکرش می گویند و همواره سپاس گوی او هستند و این بر اثر لطف و مهربانی خداوند است.15 امام صادق (ع) نیز فرمودند: هرکس  سوره ی زمر را بنویسد و به بازویش ببندد یا در رختخوابش بگذارد هرکس که با او ارتباطی دارد از او به نیکی یاد کرده و سپاس گزار او خواهد بود و  هیچ کس با او دیدار نمی کند مگر این که دوستش دارد و هیچ کس غیبت او را                نمی کند.16
5-  پی نوشت ها

1. الدّر المنثور، ج5، ص 256.
2. بحارالانوار، ج 19، ص 38.
3. مستدرک الوسائل، ج 4، ص 326.
4. عدّه الدّاعی، ص 133.
5. بحارالانوار، ج 82، ص 63.
6. همان، ج 89، ص 313.
7. الدّعوات، ص 286.
8. مجمع البیان، ج8، ص 254.
9. المصباح، کفعمی، ص 313.
10. مجمع البیان، ج8، ص 256.
11.الدّرالمنثور، ج5، ص 257.
12. زادالمعاد، ص 511.
13. همان، ص 490.
14. مجمع البیان، ج8، ص 381.
15. تفسیرالبرهان، ج 4، ص 691.
16. همان.

آثار و برکات سوره های کهف، مریم، انبیاء، حجّ

1- سوره ی کهف
سوره ی کهف در مکّه ی معظّمه نازل شده و هجدهمین سوره ی قرآن کریم است. در فضیلت سوره ی کهف از نبی مکرّم اسلام (ص) روایت شده است: هرکس سوره ی کهف را در شب جمعه قرائت کند، بین او و خانه ی خدا و پس از آن نورانی خواهد شد.1 هم چنین فرمودند: سوره ی کهف در تورات به نام حائله معروف است؛ زیرا میان قاری خود و آتش حائل و مانع می شود.2
2- برای درد ساق
آیه 97 سوره ی کهف برای درد ساق روایت شده است که هفت مرتبه این  آیه ی شریفه خوانده شود: «واتلُ ما اوحِیَ إلیکَ مِن کتابِ ربِّکَ لا مُبدِّلَ لکلماتِهِ و لَن تَجِدَ مِن دونِهِ مُلتَحداً.»3 آیه ی 97 سوره ی کهف، برای درد ساق پا نیز سفارش شده است. سالم بن محمّد نقل می کند: خدمت امام صادق (ع) از درد ساق پا اظهار ناراحتی کردم. به طوری که به آقا گفتم از بسیاری از کارها بازماندم. امام صادق (ع) فرمودند: بر هر دو ساق دعا بخوان: سالم بن محمّد گفت: یابن رسول الله چه کار کنم و چه آیه ای را بخوانم؟ حضرت فرمودند: آیه ی 97 سوره ی کهف را هفت مرتبه بخوان: «واتلُ ما اوحِیَ إلیکَ مِن کتابِ ربِّکَ لا مُبدِّلَ لکلماتهِ و لَن تَجِدمِن دونِهِ مُلتحداً.» خداوند عافیّت و سلامتی خواهد داد. سالم بن محمّد می گوید: من این کار را کردم. به گونه ای درد از ساق هایم بیرون رفت که دیگر آن را احساس نکردم.4
3- هر ساعتی که خواستی بلند شوی این آیه را بخوان
آیه ی 110 سوره ی کهف: درباره ی خواص و آثار سوره ی کهف از     امام صادق (ع) روایت شده است: هر بنده خدایی آخرین آیه ی سوره ی کهف را قرائت نماید در هر ساعتی که بخواهد از خواب بیدار می شود.5
4- زایمان آسان با سوره ی مریم
این سوره ی شریفه دارای آثار و برکات زیادی است. از آن جمله این که در روایتی آمده است: هنگامی که زایمان زنی سخت شده، همسرش سوره ی مریم را بر او بخواند، زایمانش آسان می گردد.6
5- سوره ی انبیاء و آثار آن
سوره ی انبیاء بیست و یکمین سوره ی قرآن کریم بوده و در مکّه ی مکرّمه نازل شده است. پیامبر بزرگوار اسلام (ص) در فضیلت سوره ی انبیاء فرموده است: هرکه سوره ی انبیاء را قرائت نماید، خداوند از او حسابرسی آسانی نماید و  همه ی پیامبرانی که نام های شان در قرآن یاد شده است در روز قیامت با او مصافحه می کنند و بر او درود    می فرستند.7
6- درمان سردردها با سوره ی انبیاء
آیه ی 30: اسحاق بن ابراهیم از امام هادی (ع) نقل کرده است که روزی به خدمت ایشان شرفیاب شدم. دیدم که شخصی از دوستان ما به نزد ایشان شکایت آورده  بود و گفت: ای فرزند رسول خدا (ص)، این درد ملعون، همیشه خانواده ی مرا می آزارد، امام فرمود: آن چه دردی است؟ جواب داد: سردرد. امام فرمود: قدحی از آب بردار و این آیه را بر آن بخوان: «اَوَلَم یَرَالَّذینَ کفروا أنَّ السّماواتِ و الأرضَ کانتا رَتقاً فَفَتَقناهُما وَ جَعَلنا من الماء کُلَّ شیءٍ حَیٍّ أفلا یُومِنونَ.» آن گاه مریض آن را بنوشد. ان شاء الله هیچ زیان و     آسیبی نمی بیند.8
7- اگر درد ران پا دارید
امام علی (ع) فرموده است: هرگاه کسی از شما دچار درد ران پا شد، در ظرف بزرگی از آب گرم بنشیند و دستش را بر جایگاه درد بگذارد و آیه ی 30 سوره ی انبیاء را که در بحث شماره ی 6 متن آن نوشته شد بخواند.9

8- برای دفع گرما و سرما
آیه ی 69 سوره ی انبیاء: یکی از شاگردان شیخ رجبعلی خیّاط می گوید: در سفر اوّل حقیر به مکّه ی معظّمه حضورشان عرض کردم برای دفع خطر شدّت گرما چه باید کرد؟ ایشان توسّل به این آیه را برای دفع خطر سرما و گرما تعلیم کردند: «قُلنا یا نارُکُونی بَرداً و سلاماً علی ابراهیمَ *کذلکَ نَجزی المُحسنین.» (صافات 110 و 109)؛ «یا نارُکونی بَرداً و سَلاماً علی ابراهیم.» (الانبیاء/ 69).
9- برای درد شکم و قولنج
آیه ی 87 سوره ی انبیاء برای درد شکم و قولنج توصیّه شده است: «بسم الله الرّحمن الرّحیم» ، وَذَالنُّونِ إذا ذَهَبَ مُغاضّباً فَظَنَّ أن لَن نَقدرَ عَلَیهِ فَنادَی فی الظُّلماتِ أن لا إله الّا أنتَ سُبحانَکَ إنّی کُنتُ من الظّالمین. پس از آن سوره ی حمد را هفت مرتبه می خوانی و این از مجریات است.10
10-  سوره ی حجّ و فضیلت آن
بیست و دوّمین سوره از قرآن شریف سوره ی حجّ است. در فضیلت سوره ی حجّ از پیامبر گرانقدر اسلام (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی حجّ را قرائت کند، مانند آن است که حجّ و عمره ای به جای آورده و به تعداد کسانی که در گذشته و آینده، حجّ و عمره گزارده اند، ثواب به او داده خواهد شد.11 از جمله آثار و برکات قرائت سوره ی حجّ، روزی شدن حجّ و زیارت حرمین شرفین است. امام صادق (ع) فرموده است: هرکس هر سه روز، یک بار سوره ی حجّ را تلاوت نماید، در همان سال به زیارت خانه ی خدا نایل خواهد شد و اگر در سفر حجّ از دنیا برود، وارد بهشت خواهد شد. راوی می گوید: به امام عرض کردم: اگر این فرد مخالف ما و عقاید ما باشد نیز همین فضیلت را دارد؟ امام فرمود: در بعضی از عذاب ها به او تخفیف داده می شود. 12

11- پی نوشت ها

1. بحارالانوار، ج 86، ص 313.
2. الجامع الصّغیر، ج 2، ص 55.
3. مفاتیح الجنان، شیخ عبّاس قمی.
4. طبّ الأئمّه، ص 32.
5. الکافی، ج2، ص 462.
6. الدّعوات، ص 201.
7. مجمع البیان، ج7، ص 70.
8. طبّ الأئمّه، ص 19.
9. همان، ص 31.
10. مفاتیح الجنان، شیخ عبّاس قمی.
11. محمع البیان، ج7، ص 123.
12. ثواب الاعمال، ص 108. 

آثار و خواص مهمّ سوره های آل عمران، ابراهیم، اسراء

1-  سوره ی آل عمران
سومین سوره از قرآن کریم، سوره ی آل عمران است. در فضیلت سوره ی آل عمران از رسول گرانقدر اسلام (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی آل عمران را قرائت کند، به ازای هر آیه از آن، امانی بر روی پل جهنّم به او داده    خواهد  شد.1 در روایتی دیگر از ایشان آمده است: هرکس سوره ی آل عمران را در روز جمعه قرائت نماید خداوند و فرتشگان تا غروب آفتاب بر او   درود می فرستند.2
2- آثار و خوّاص مهمّ سوره ی آل عمران
2-1- تنگدستان سوره ی آل عمران بخوانند
از امام صادق (ع) روایت شده است: اگر سوره ی آل عمران را نوشته و زن نازا آن را به همراه خود داشته باشد به اذن خدا باردار می شود و اگر فرد تنگدست آن را به همراه داشته باشد خداوند امرش را آسان کرده و روزی اش می دهد.3 از دیگر برکات سوره ی آل عمران شفاعت کردن و دفاع از قاری خود است. از پیامبر خدا (ص) نقل شده است: قرآن را قرائت کنید؛ زیرا در روز قیامت در حالی می آید که شفاعت کننده است و دو سوره ی پر نور بقره و آل عمران را بخوانید که روز قیامت از جانب قاریان خود محاجّه کرده و از ایشان دفاع    می کنند.4
2-2- آیه ای که سردرد و معده درد را خوب می کند
آیه ی 8: مرحوم کفعمی در کتاب المصباح آورده است: هرکس سه بار بعد از بسم الله الرّحمن الرّحیم آیه ی: «ربّنا لا تُزِغ قُلوبَنا بَعدَ اذ هَدَیتَنا وَهَب لَنا مِن لدنک الرّحمه إنّک   أنتَ الوَهاب.» را برای درد معده قرائت کند، دردش برطرف می شود.5 شیخ طبرسی نیز در مکارم الاخلاق استفاده از این آیه را برای رفع سردردها مفید دانسته است.6
2-3- گرفتن جواب مثبت هنگام خواستگاری
آیه ی 74- 73: هرگاه کسی این آیه ی شریفه را بر کاغذی بنویسد و بر بازوی راست خود بندد هر جا که برای خواستگاری رود به او جواب مثبت می دهند: «... قُل انَّ الفَضلَ بِیَدِ اللهِ یُؤتیه مَن یَشاءُ و اللهُ واسعٌ علیم* یَختَصُّ بِرَحمَتِهِ مَن یَشاءُ واللهُ ذوالفضلِ العظیم.»7
2-4- جهت ترس از جنّ و آدمی
آیه ی 83: امام صادق (ع) فرموده است: اگر در سفر بودی یا در بیابانی می رفتی و از آزار جنیّان یا آدمی ترسیدی دست راستت را بر فرق سرت بگذار و با صدای بلند بخوان: «أفَغَیرَ دینِ اللهِ یَبغونَ وَ لَهُ أسلَمَ مَن فی السّماواتِ و الأرضِ طَوعاً و کَرهاً و إلیه یُرجَعون.»8
2-5- حاجت داران بخوانند
آیه 200: امام رضا (ع) از جدّ بزرگوارش امام علی (ع) روایت کرده است: برای طلب حاجت صبح زود روز پنج شنبه، هنگام خروج از منزل آیه ی آخر سوره ی آل عمران و آیه الکرسی و سوره های قدر و حمد را بخوانید؛ زیرا این عمل سبب بر آورده شدن حاجت دنیا و آخرت خواهد بود.9

3- سوره ی ابراهیم
سوره ی ابراهیم، چهاردهمین سوره ی قرآن مبین است. در فضیلت سوره ی ابراهیم از رسول خدا حضرت محمّد (ص) نقل شده است: هرکس سوره ی ابراهیم و حجر را قرائت نماید، ده برابر کسانی که بت ها را پرستیدند و کسانی که آن را نپرستیدند، حسنه به او داده می شود.10
4- گریه و بی تابی کودکان را با این سوره حلّ کنید.
در خواص و آثار سوره ی ابراهیم از پیامبر گرامی اسلام (ص) نقل شده است: هرکس  سوره ی ابراهیم را نوشته و در پارچه ای سفید گذاشته و بر گردن کودک بیاویزد از گریه و بی تابی کودک و از بیماری هایی که به سراغ کودکان می آید در امان می مانند.11 اگر سوره ی ابراهیم را بر پارچه ای سفیدی بنویسند و بر بازوی کودک ببندند، از گریه و   بی تابی و بیماری های خاصّ کودکان در امان می ماند و از شیر گرفتن کودک شیرخوار با این عمل آسان می گردد.12
5- آیا دوست دارید فصیح شوید؟ بسم الله!
آیات 4-1: هرکس چهار آیه ی اوّل سوره ی ابراهیم را چهل بار بر آبی بخواند و بر آن بدمد، سپس با آن غذایی درست کند و آن غذا را به شاگردان خود بدهد تا بخورند قدرت فصاحت بالا و مورد تعجّبی پیدا می کنند. هم چنین اگر کسی کارگزاران و زیردستانی دارد و این عمل را انجام دهد و آن آب را در منزل یا محلّ نشستن خود بر دیوارها بپاشند، از او اطاعت می کنند.13
6- سوره ی اسراء (بنی اسرائیل)
هفدهمین سوره ی قرآن کریم، سوره ی مبارکه ی اسراء می باشد. امام صادق (ع) فرموده است: هر بنده خدایی که سوره ی اسراء را در شب های جمعه تلاوت نماید، در زمان زنده بودنش حضرت قائم (عج) را درک خواهد کرد و از اصحاب او خواهد بود. 14
7- اگر وسواس دارید
آیات 46- 45: در سخنی از پیامبر اکرم (ص) آمده است: ای علی برای در امان بودن از وسواس و رفع وسواس این آیه را بخوان: «وَ اذا قَرَأتَ القرآنَ جَعَلنا بَینَکَ و بَینَ الَّذین لا یؤمنونَ بالاخره حجاباً مَستوراً و جَعَلنا علی قُلوبِهم أکِنَّه أن یَفقَهوهُ و فی آذانِهِم وَقراً و اذا ذَکَرتَ رَبَّکَ فی القرآن وَخدَهُ ولَّوا عَلی             أدبارهم نُفوراً.»15
8- برای تشرّف به محضر ولی عصر (عج)
آیه ی 80: قرائت آیه ی کریمه ی: «... رَبَّ أدخلنی مُدخَلَ صِدق و أخرَجنی مُخرجَ صِدقٍ واجعَل لی مِن لدنکَ سلطاناً نصیراً.» یک صد بار تا چهل شب. طبق نقل تعداد قابل توجّهی از شاگردان شیخ رجبعلی خیّاط، از طریق مداومت بر این ذکر، خدمت امام زمان (عج) تشرّف پیدا کرده اند، هر چند در هنگام تشرّف، امام (عج) را نشناخته اند.
9- دردها را درمان کنید.
آیه ی 82: امام صادق (ع) فرمود: هر یک از مؤمنین دچار درد و ناراحتی شود  و با خلوص نیّت این آیه را بخواند و بر موضع درد دست بکشد خداوند او را از آن درد نجات می دهد، حال هر نوع درد و بیماری که می خواهد باشد: «و نُنَزِّلُ مِنَ القُرآنِ ما هُوَ شِفاءٌ و رَحمَهٌ لِلمؤمنینَ و لا یَزیدُ الظّالمینَ الّا خَساراً.»16 در حاشیه ی زادالمعاد آمده است که جهت دفع هر مرض و علّتی این که جای درد را مسح کند و آیه ی 82 سوره ی اسراء را بخواند.17 هم چنین آیه ی مذکور جهت رفع درد شکم نیز توصیّه شده است.18

10- پی نوشت ها
1. مجمع البیان، ج2، ص 232.
2. کنزالعمال، حدیث 2543.
3. تفسیرالبرهان، ج1، ص 593.
4. کنزالعمّال، حدیث 2544.
5.المصباح، کفعمی، ص 454.
6. مکارم الاخلاق، ص 374.
7. آل عمران/73؛ عشق و محبّت، ص 79.
8. مکارم الاخلاق، ص 261.
9. عیون اخبارالرّضا (ع)، ج1، ص 44.
10. مجمع البیان، ج6، ص 55.
11. تفسیرالبرهان، ج3، ص 283.
12. همان.
13. خواص القرآن و فوائده، ص 51.
14. ثواب الأعمال، ص 107.
15. مکارم الاخلاق، ص 369.
16. وسائل الشّیعه، ج2، ص 424.
17. زادالمعاد، ص 476.
18. طبّ الائمّه، ص 48.

1- آیه الکرسی
یکی از با فضیلت ترین آیات قرآن کریم، آیه ی 255 سوره ی بقره است که به آیه الکرسی شهرت یافته است که دلیل این اشتهار، کلمه ی کرسیّه است که در این آیه به کار رفته است. در روایات نقل شده از شیعه و اهل سنّت از آیه الکرسی به عنوان قلّه ی آیات قرآنی یاد شده است؛ پس از بیان ارزش و جایگاه آن، پیروان اسلام را به قرائت، پناه جویی و استشفای از آن سفارش کرده اند.
2- اگر می دانستید
خیلی از کارهاست که ارزش آن را نمی دانیم و در قرآن نیز، خیلی از سوره ها و آیات است که به ارزش واقعی آن آگاه نیستیم. امام علی (ع) درباره ی  آیه الکرسی فرمودند: اگر می دانستید که این آیه چیست و چه فضایل و برکاتی دارد، هیچ گاه و در هیچ حالی آن را رها نمی کردید. پیامبر خدا (ص) به من خبر داده است که: آیه الکرسی از گنجینه ی زیر عرش خداوند به من اعطا شده است. در صورتی که به هیچ پیامبرش پیش از من، چنین چیزی نداده اند. آن گاه امام علی (ع) فرمود: از آن آگاه که پیامبر اکرم (ص) این مطلب را فرمود، هر شب، هنگام خواب، این آیه را می خوانم.1
3- هنگام خواب
شب هنگام، زمانی که انسان برای استراحت و تجدید قوا به خواب می رود، یکی از اوقات یاد خدا و پناه جویی از ذات اقدس اوست. مرحوم طبرسی در مکارم الاخلاق درباره ی ذکر پیش از خواب پیامبر (ص) آورده است: ایشان هنگام خواب، آیه الکرسی را قرائت    می کردند و می فرمودند: جبرئیل امین نزد من آمد و فرمود: ای محمّد! عفریته ای از جنّ، خواهان آزاررسانی به تو در هنگام خواب تو است، پس بر تو باد به خواندن آیه الکرسی.2
4-  آثار و برکات آیه الکرسی
4-1- امنیّت
انسان در زمان ها و مکان های مختلف دچار اضطراب، نگرانی و ترس می شود و نیازمند دستیابی به وسیله ای برای رسیدن به آرامش و امنیّت است. یکی از آرامش دهنده ها        آیه الکرسی است. از امام صادق (ع) نقل شده است که هرگاه با امری هولناک که از آن می ترسی رو به رو شدی، آیه الکرسی بخوان.3
4-2- ترس از تنهایی
مرحوم کلینی در کتاب الکافی از قول معصومین (ع) آورده است: هرکس شب در خانه تنهاست و از تنهایی و تاریکی می ترسد ابتدا آیه الکرسی را بخواند آن گاه بگوید:       «اللّهم آنِس وحشتی و آمِن ردعتی و اَعنی علی وحدتی.»4
4-3- ترس از گزندگان
پیش از این گفتیم که یکی از جایگاه های قرائت آیه الکرسی پس از نمازهاست. یکی از برکات این کار ایمنی از هرگونه گزنده از حشرات و خزندگان است. از امام رضا (ع) روایت است که فرمود: هرکس پس از نمازهایش آیه الکرسی را قرائت کند، هیچ گزنده و نیش داری به او آسیب نمی رساند.5
4-4- حفظ اموال
از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود: هرگاه کالایی خریدی و می ترسی که آسیبی به آن برسد یا به سرقت برود آیه الکرسی را قرائت کن و آن گاه آن را بر روی کاغذی بنویس و در میان آن کالا قرار ده. ان شاء الله آسیبی به آن نمی رسد.6

4-5- امنیّت در سفر
برای آغاز سفر و پناه جویی دستیابی به امنیّت در آن سفارشات زیادی به دست ما رسیده است. از آن جمله قرائت آیه الکرسی است. امام صادق (ع) به آغاز سفر با صدقه و قرائت آیه الکرسی دستور داده است.7 هم چنین از ایشان نقل شده است:  هرکس در سفرش هر شب آیه الکرسی را قرائت نماید خودش و همراهانش در سلامت خواهئد بود.8   امام کاظم (ع) نیز فرموده است: هرگاه یکی از شماها اراده کرد که به سفری برود، هنگامی که بر آستانه ی در قرار گرفت سوره ی حمد و آیه الکرسی را پیش رو، سمت راست و سمت چپش بخواند و از خداوند بخواهد که او و همراهان و اموالش را حفظ کند؛ خداوند او و داشته هایش و همسفرانش را حفظ کرده و به خواسته ی خود از این سفر دست   می یابند.9
4- 6- امنیّت در خواب
از امام صادق (ع) نقل شده است: هرکس هنگامی که می خواهد بخوابد و پهلو بر بستر می نهد، ابتدا تسبیح حضرت فاطمه (س) بگوید و بعد از آن آیه الکرسی را قرائت نماید، از همه ی خطرات محفوظ خواهد بود.10 امام باقر (ع) نیز در این باره فرموده است: هرکس که هنگام خواب بی تابی و ترس به سراغش آمد، وقتی که وارد رخت خوابش می شود سوره های ناس، فلق و آیه الکرسی را قرائت نماید.11 پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده است: هر که آیه الکرسی را هنگام خواب بخواند اهل خانه ی او و همسایگانش را در امنیّت قرار می دهد.12
4- 7-  شفای بیماری ها
برای شفای بسیاری از بیماری ها به صورت عمومی می توان از آیه الکرسی استمداد کرد. در پاره ای از روایات به این امر اشاره رفته است. در برخی دیگر از سخنان معصومان (ع) دستورات ویژه ای برای بیماری های ویژه داده شده است. که دو نمونه از آن در  ذیل می آید:
4- 7-1-  فلج شدن
برخی بیماری ها موجب فلج شدن و از کارافتادگی اعضای بدن می شود. خواندن آیه الکرسی موجب پیشگیری از این گونه بیماری هاست. امام رضا (ع) فرموده است: هرکس هنگام خواب آیه الکرسی قرائت کند ان شاء الله به بیماری های منجر به فلج شدن مبتلا نخواهد شد. 13
4-7-2- درد چشم
مرحوم صدوق در کتاب الخصال در ضمن حدیثی طولانی از امام علی (ع) که جملاتی چهار صدگانه را بیان داشته آورده است: هرگاه یکی از شما به چشم درد مبتلا شد، آیه الکرسی را بخواند و در درونش این گونه القا کند که خوب می شود. ان شاء الله خداوند به او عافیّت می بخشد. 14
4- 8- آمرزش اموات
یکی از کارهایی که شایسته است انسان مؤمن انجام دهد. طلب آمرزش و مغفرت برای مؤمنین و مؤمنات به ویژه برای اموات است. یکی از دستوراتی که در زیارت اهل قبور داده شده است قرائت آیه الکرسی است. از پیامبر اعظم (ص) نقل شده است: هرگاه مؤمنی آیه الکرسی را قرائت نموده و ثوابش را به اهل قبور اهدا نماید خداوند بزرگ ثواب آن را به صاحبان قبرها می رساند و به قاری آیه الکرسی درجات هفتاد نبی اعطا می کند و به ازای هر حرف از این آیه، فرشته ای می آفریند که تا روز قیامت برای او تسبیح گوید. 15 یکی دیگر از سفارشات که در باب خواندن آیه الکرسی است برای مردگان         می باشد که میّت را در قبرش قرار می دهند. از امام صادق (ع) روایت شده است: هنگامی که میّت را در داخل قبر قرار می دهی، آیه الکرسی را قرائت کن.16

4-9-  بر بالین مریض و محتضر
یکی دیگر از دستورات اهل بیت (ع) در قرائت آیه الکرسی هنگام حاضر شدن بر بالین محتضر و کسی است که در حال جان دادن می باشد. از امام صادق (ع) نقل شده است که قرائت آیه الکرسی برای کسی که بر بالین محتضر حاضر             می شود را مستحبّ دانسته اند.17 مرحوم راوندی نیز در کتاب الدّعوات گفته است: روایت شده که بر بالین مریض و محتضر آیه الکرسی خوانده شود.18
4- 10-  قضای حاجت ها
برای قضای حوایج مشروع و رسیدن به خواسته ها باید دستاویزی جست و چه دستاویزی محکم تر از آیه الکرسی. از پیامبر رحمت، حضرت محمّد (ص) روایت شده است: هرکس هنگام خواستن حاجتش آیه الکرسی بخواند، حاجتش برآورده می شود. 19 هم چنین ایشان خطاب به امام علی (ع) فرمودند: ای علی! هرگاه از منزلت به طلب رسیدن به حاجت و نیازی خارج می شوی، آیه الکرسی را بخوان، ان شاء الله حاجتت برآورده و نیازت رفع می گردد. 20
4- 11-  خواندن بعد از هر نماز واجب
حضرت علی (ع) فرمود: هرکس آیه الکرسی را بعد از هر نماز واجبی بخواند نمازش مورد قبول واقع می شود و در امان الهی می باشد و خداوند او را نگه می دارد. 21
4- 12- تلاوت آیه الکرسی بر آب
گویند اگر کسی 3 بار آیه الکرسی را بر آب بخواند و روی خود را بشوید و دو رکعت نماز بگذارد و در هر رکعت حمد یک بار و آیه الکرسی را یک بار بخواند هر مراد داشته باشد  حاصل گردد ان شاء الله تعالی؛ و اگر پیش بزرگی رود محترم گردد و هر که آیه الکرسی را بنویسد و بر بازوی خود ببندد به هر جا رود عزیز و محترم باشد و اگر بر انار شیرین بدمد قبل از چهارماهگی جنین به زن باردار دهند، فرزندش پسر شود. ان شاء الله.22

4-13- آیه الکرسی در نماز لیله الدفن
برای کسی که از دار دنیا می رود، شب اوّل دو رکعت نماز برای او می خوانند که معروف است به نماز شب دفن یا لیله الدفن و آن بدین شکل است که در رکعت اوّل حمد و یک مرتبه آیه الکرسی و در رکعت دوّم حمد و ده مرتبه سوره ی قدر (انا انزلناه) را بخواند و چون سلام دهد بگوید: «اللَّهم صَلِّ علی محمّد و آل محمّد و ابعَث ثوابها إلی قَبر فلان ابن فلانٍ.» جای فلان، نام میّت را ذکر کند. و سیّد بن طاووس از پیامبر گرامی اسلام (ص) نقل می کند که فرمود: نمی گذرد بر میّت ساعتی سخت تر از شب اوّل قبر؛ پس رحم نمایید مردگان خود را به صدقه و اگر نیافتی چیزی که صدقه بدهی، پس یکی از شماها دو رکعت نماز به جای آورد به همان ترتیب خاصّ. 23

5- پی نوشت ها
1. الأمالی، طوسی، ص 508.
2. مکارم الاخلاق، ص 38.
3. وسائل الشّیعه، ج11، ص 394.
4. الکافی، ج2، ص 537.
5. عدّه الدّاعی، ص 274.
6. مستدرک الوسائل، ج13، ص 293.
7. مکارم الاخلاق، ص 242.
8. همان، ص 254.
9. همان، ص 245.
10. المحاسن، ج 2، ص 367.
11. مکارم الاخلاق، ص 288.
12. بحارالانوار، ج 89، ص 269.
13. الکافی، ج 2، ص 621.
14. الخصال، ص 616.
15. مستدرک الوسائل، ج2، ص 340.
16. الکافی، ج3، ص 194.
17. دعائم الاسلام، ج1، ص 219.
18. الدّعوات، ص 252.
19. مستدرک الوسائل، ج5، ص 276.
20. مکارم الاخلاق، ص 346.
21. الدّعوات، ص 84.
22. گوهر شب چراغ، ج1، ص 161.
23. مفاتیح الجنان، شیخ عبّاس قمی- باب نماز لیله الدّفن.

1- آثار و برکات سوره ی حمد             2- آثار و برکات سوره ی بقره
1- سوره ی حمد
2-1-  شفای دردها
روایات زیادی درباره ی تشویق به شفاجویی از سوره ی حمد وارد شده است که برخی از این روایات عمومی بوده و به استفاده از این سوره برای همه ی دردها و بیماری ها سفارش شده و در برخی از آن ها به درمان بیماری و درد خاصّی ترغیب شده است. در روایتی از امام جعفر صادق (ع) می خوانیم: قرائت  سوره ی حمد، موجب شفای همه ی بیماری ها، به جز مرگ است.3 در پاره ای از روایات رسیده از معصومین (ع) بر قرائت هفت بار یا هفتاد بار سوره ی حمد برای درمان بیماری ها دستور داده شده است. از امام رضا (ع) آمده است: هرکس که به بیماری ای مبتلا شده، اگر سوره ی حمد را هفت مرتبه بخواند بهبود می یابد و اگر چنین نشد، هفتاد مرتبه بخواند حتماً بهبود  می یابد.4   پیامبر اکرم (ص) نیز به این مهم اشاره کرده و فرموده: سوره ی حمد بر هیچ دردی خوانده نشد، مگر این که دردش آرام می گیرد.5  شاید باور این که قرائت سوره ی حمد یک بار یا هفت بار یا هفتاد بار موجب شفای دردها و بیماری ها باشد، برای برخی باور نکردنی بوده یا حدّاقل باورش سخت باشد، امّا باید بدانیم که امام صادق (ع) این امر را ضمانت کرده و فرموده است: هرکس که بیماری ای به او برسد و هفت بار سوره ی حمد را بر خود بخواند، آن بیماری و درد از او برطرف می شود و اگر چنین نشد آن را هفتاد بار بخواند و من ضمانت می کنم که عافیّت می یابد.6در روایات بالا به این نکته اشاره شد که سوره ی حمد شفای همه ی دردهاست به جز مرگ. امّا در دسته ای دیگر از روایات آمده است که اگر سوره ی حمد را بر مرده خوانید و زنده شد، تعجّب نکنید؛ زیرا این سوره ی با عظمت دارای خوّاصی عجیب و مهمّ است. از پیام آور رحمت الهی حضرت محمّد (ص) روایت شده است: اگر سوره ی حمد را هفتاد بار بر میّتی خوانید و روح دوباره به بدنش بازگشت، تعجّب نکنید.7
خوب است بدانیم که اهل بیت (ع) خود نیز به این دستور عمل کرده و برای درمان دردهای خود از سوره ی حمد استفاده می کردند. امام علی (ع) می فرماید: روزی فرزندم حسین بیمار شد و فاطمه (س) او را در آغوش گرفت و به نزد پیامبر (ص) آورد و گفت: ای رسول خدا دعا کن تا خداوند پسرت را شفا دهد. آن گاه جبرئیل فرود آمد و گفت: ای محمّد! خداوند بزرگ هیچ سوره ای را نازل نکرد مگر این که در آن حرف فاء وجود دارد و هر فاءیی از آفت است. مگر سوره ی حمد که در آن فاء وجود ندارد. قدحی از آب برگیر و در آن چهل بار سوره ی حمد را بخوان و از آن آب بر حسین (ع) بریز خداوند او را شفا می دهد. پیامبر چنین کرد و به اذن خداوند حسین (ع) عافیّت  پیدا کرد.8
2-2-  سوره ی حمد شفا دهنده ی چند بیماری خاصّ
برای برخی بیماری ها و دردهای خاصّ نیز به استفاده و شفاجویی از سوره ی حمد سفارش شده است که از آن جمله است:
2-2-1- درد چشم
در روایتی از حضرات معصومین (ع) آمده است: هرکس هنگام رویت هلال در نخستین شب ماه قمری هفت بار سوره ی حمد را قرائت کند از بیماری ها و درد چشم در آن ماه در امان می ماند.9
2-2-2- رفع مسمومیّت

گاهی اوقات به خاطر خوردن غذا یا آب مسموم یا ناآگاهانه سم خوردن، انسان به مسمومیّت دچار می شود. یکی از خواص سوره ی حمد، رفع مسمومیّت است. از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است: سوره ی حمد، مایه ی شفای مسمومیّت است.10 از این سوره می توان به دو گونه در این موارد استفاده کرد. یکی این که سوره ی حمد را بر آبی خوانده و به بیمار بنوشانند و دوّم این که سوره ی حمد را نوشته و پس از شستن از آب به دست آمده به بیمار مسموم بدهند. در داستانی که ابوسعید خدری از چند تن از یاران پیامبر (ص) نقل کرده ، آمده است: در بیابان هنگامی که میهمان قبیله ای از عرب بودند یکی از اعضای قبیله توسّط حشره ای خطرناک گزیده شد و یاران  پیامبر (ص) با قرائت سوره ی حمد آن فرد مسموم شده از گزش حشره را درمان کردند.11

2-2-3- دفع چشم زخم

یکی از گرفتاری هایی که معمولاً انسان ها به آن دچار می شوند، چشم زخم است. برای جلوگیری از چشم خوردن یا رفع آن، دستوراتی از جانب اهل بیت (ع) رسیده است. از آن جمله، استفاده از سوره ی حمد است. در سخنی از امام رضا (ع) قرائت سوره ی حمد مایه ی شفای چشم زخم معرّفی شده است. پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده است: قرائت سوره ی حمد و آیه الکرسی موجب جلوگیری از اثر چشم جنّ و انس می شود.12       پیامبر اکرم  (ص) خود هرگاه دچار کسالت یا چشم زخمی به او می رسید یا دچار سردردی می شد کف دستان مبارکش را گشوده و سوره های حمد، فلق و ناس را قرائت می فرمود و دستانش را به صورت می کشید و این مشکلات از او دفع می شد.13
2-2-4- ایجاد برکت
ایجاد برکت در زندگی از دغدغه های همه ی مردم است و معتقدان به مسائل دینی سعی می کنند با برقراری پیوند با قرآن و عترت، برکت را وارد زندگی خود کنند. یکی از اسباب ایجاد برکت در زندگی قرائت سوره ی حمد است. در کلامی از پیامبر اکرم (ص) آمده است: هرکس، هنگامی که وارد خانه ی خود می شود، سوره ی حمد و توحید را قرائت نماید، خداوند فقر را از خانه ی او دور کرده و برکت زندگی او را به حدّی زیاد می کند که به همسایگانش نیز می رسد.14 از حضرت امام صادق (ع) نیز روایت شده است: هرکس سوره ی حمد را قرائت کند، به لطف و عنایت الهی، دردهای خیر دنیا و آخرت به روی او گشوده خواهد شد.15

3- نماز عجیب و مشکل گشا
اگر کسی به نیّت نماز حاجت دو رکعت نماز بخواند و در هر رکعت 19 مرتبه «بسم الله الرّحمن الرّحیم» بگوید و بعد از آن سوره ی حمد را تلاوت کند و بعد از تمام شدن نماز 786 مرتبه آیه ی «بسم الله الرّحمن الرّحیم» را بگوید هر حاجتی که بخواهد، روا    می شود.16
4- سوره ی بقره
سوره ی مبارکه بقره دوّمین سوره ی قرآن کریم است رسول نور و رحمت فرمود:   خالی ترین خانه خانه ای است که در آن سوره ی بقره خوانده نشود. سوره ی بقره سوره ای است که محلّ اجتماع قرآن است.17 امام صادق (ع) نیز در این باره  فرموده اند: هرکس سوره ی بقره را قرائت نماید، این سوره در روز قیامت همچون ابری بر سر ایشان سایه می افکند.18

5- آثار و برکات سوره ی بقره
این سوره ی شریفه آثار و برکات فراوانی دارد که به نمونه هایی از آن اشاره می کنیم:
5-1- رفع سحر
یکی از مشکلاتی که گاه مؤمنان دچار آن می شوند، آزارهایی است که از جانب سحرکنندگان و بدخواهان به آن ها می رسد. در کلامی از پیامبر گرانقدر اسلام (ص) آمده است که قرائت سوره ی بقره موجب رفع سحرها و عدم تسلّط ساحران بر قاری آن می شود.19
5-2- شفای دردها
شفاجویی از آیات قرآن آموزه ای است از قرآن کریم و توصیّه های ارزشمند    اهل بیت (ع) و از جمله این شفا دهنده ها سوره ی بقره است. در کتاب المصباح کفعمی آمده است: اگر سوره ی بقره را نوشته و بیماری که درد می کشد و بی تابی می کند و آن که چشم درد دارد و کسی که به بیماری صرع مبتلاست و نیز شخص فقیر آن را با خود همراه داشته باشد، همه ی این ها برطرف می شود.20 از وجود نورانی    امیرالمؤمنین (ع) نیز نقل شده است: هرکس سوره ی بقره را نوشته و برخود بیاویزد،  همه ی دردها از او برطرف می شود و اگر بیمار صرعی چنین کند، صرعش       زایل می شود.21

5-3-  شفای عمومی
آیات 286- 285 : پیامبر اکرم (ص) می فرماید: دو آیه از قرآن است که شفا بخشند و آیاتی هستند که خداوند آن ها را دوست دارد و آن دو آیه ی آخر سوره ی بقره است.22

5-4- درد مثانه
آیات 107- 106 : ابوزینب می گوید: یکی از برادران دینی ما، به نزد                      امام صادق (ع) از درد مثانه شکایت کرد. امام فرمود: اگر با این آیات سه بار هنگام خواب و یک بار بعد از بیدار شدن از خواب تعویذ کنی، دیگر احساس درد نخواهی کرد. آن مرد می گوید: به دستور امام صادق (ع) عمل کردم و دیگر آن درد به سراغم نیامد. 23
5- 5- حفظ مطالب در طول روز و رفع فراموشی
آیه ی 286 سوره بقره: در منهاج علّامه سمنانی آمده است که هرکس کثیرالنسیان باشد، یعنی به فراموشی فراوان مبتلا است، این آیه ی شریفه را بعد از نافله ی نماز صبح مداومت نماید: «ربَّنا لا تُواخِذنا اِن نسینا أو أخطانا رَبّنا و لا تَحمِل عَلَینا إصراً کما حَمَلتَهُ علی الَّذینَ مِن قَبلِنا ربَّنا و لا تُحَمِّلنا ما لا طاقَه لنا واعفُ عَنّا و اغفِر لنا و ارحَمنا أنتَ مولانا فانصُرنا علی القَوم الکافرینَ.» و بعد بگوید: «اللَّهُمَ لا تَنسی ما اقرَءُ فی یومی هذا فَانّکَ قُلتَ سَنُقرئکَ فلا تَنسی.»
پس هرچه را در آن روز بخواند و بشنود (در کلاس درس) یاد می گیرد.
ان شاء الله.
6- پی نوشت ها
1. کنزالعمّال، حدیث 2495.
2. البیان، ص 419.
3. الدّعوات، ص 189.
4. فقه الرّضا (ع)، ص 342.
5. الدّعوات، ص 188.
6. وسایل الشّیعه، ج 6، ص 232.
7. الدّعوات، ص 188.
8. بحارالانوار، ج 85، ص 261.
9. الدروع الواقیه، ص 25.
10. کنزالعمّال، حدیث 2499.
11. مسند احمد، ص 5.
12. کنزالعمّال، حدیث 2512.
13. وسایل الشّیعه، ج6، ص 231.
14. الدّرالمنثور، ج6، ص 413.
15. مستدرک الوسایل، ج4، ص 330.
16. احمد بونی، «الشمس المعارف الکبری».
17. مستدرک الوسایل، ج4، ص 334.
18. ثواب الاعمال، ص 104.
19. مستدرک الوسایل، ج4، ص 333.
20. المصباح، کفعمی، ص 454.
21. همان.
22. الجامع الصغیره، ج1، ص 18.
23. طبّ الائمّه، ص 30.

 1- درمان با « بسم الله الرّحمن الرّحیم»
آیات نورانی قرآن کریم و سخنان روح افزای پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاکش (ع) راهگشای ره پویان راستی و درستی و نورانی کننده راه و رهجو و رهرو است. هرکس خواستار پیمودن راه راست باشد باید از این دو دریای نور بهره گیرد تا به سر منزل نجات بار یابد. خداوند رحمان و رحیم در سوره ها و آیه های شریف قرآن اسرار، آثار و شگفتی های فراوانی نهفت تا تشنگان حقیقت را چون آب حیاتی سیراب کند و ره پویان مسیر الهی را توشه ی راه باشد. از جلوه های زیبای رحمت بی انتهای الهی آفرینش جمله ی شریفه ی «بسم الله الرحمن الرحیم» است که در نهایت زیبایی ظاهری و باطنی بر تارک همه ی نخستین های دو جهان  می درخشد و نور افشانی می کند. آموزه ی استفاده از «بسم الله الرّحمن الرحیم» از سنّت های پسندیده ای است که در عمق جان ایرانیان نفوذ کرده و آن را در گفت و گوها، آیین ها، رسم ها و سنّت های خود به فراوانی به کار می برند. در این شماره پاره ای از فضیلت های بی شمار و آثار فراوان این آیه ی مبارکه را پیش روی خوانندگان عزیز قرار می دهیم.

 2- «بسمله» هنگام خواب
یکی از ذکرهای سفارش شده هنگام خواب، جمله ی «بسم الله الرّحمن الرّحیم» است که فوایدی نیز برای آن برشمرده اند. پیامبر گرانقدر     اسلام (ص) می فرماید: «هرگاه بنده ای هنگام خوابش    «بسم الله الرّحمن الرّحیم» بگوید خداوند به فرشتگان می گوید: به تعداد  نفس هایش تا صبح برایش حسنه بنویسید.»1

3- مشکل گشا
بعضی از اعمال یا اذکار، نقش مشکل گشایی را برای انسان دارد. معمولاً افراد برای حلّ مشکلات و برطرف کردن ناراحتی های خود به سراغ مشکل گشاها می روند. یکی از این مشکل گشاها «بسم الله الرّحمن الرّحیم» است. امام کاظم (ع) می فرماید: «هرکس دچار کاری شود که غمگینش کند یا ناخوشایندی ناراحتش کند و او سرش را به سوی آسمان بلند کرده و سه مرتبه «بسم الله الرّحمن الرّحیم» بگوید خداوند گره از کارش بگشاید و غمش را بزداید.»2

4- فرار شیطان با شنیدن بسمله
صداهای ملکوتی برای جان های ملکوتی آشنا، دلپذیر و دلنواز است؛ امّا برای کسانی که از نور، بهره ای ندارند ناآشنا و زجرآور است. در روایات مختلفی وارد شده است که شیطان با شنیدن صداهای ملکوتی مانند: اذان پا به فرار می گذارد. درباره ی جمله ی شریفه ی «بسم الله الرّحمن الرّحیم» نیز چنین است. امام صادق (ع) در روایتی   می فرماید: وقتی امام جماعتی می خواهد نماز بگذارد، شیطان به فکر فریب او می افتد؛ وقتی امام «بسم الله الرّحمن الرّحیم» را گفت: شیطان فرار می کند.3
5- لعن بر بی احترامی کننده ی به بسمله
روزی رسول خدا (ص) در کوچه ای می گذشت. نگاهش به نوشته ای که روی زمین افتاده بود، کشیده شد. به جوانی که ایشان را همراهی     می کرد فرمود: در این کاغذ چه نوشته شده است؟ جوان به دقّت به آن نگریست و عرض کرد: بر کاغذ بسم الله نوشته شده است.  پیامبر (ص) فرمود: خداوند لعنت کند کسی را که چنین کرده است. بسم الله را جز در جایگاه شایسته اش قرار ندهید.4

6- برآورده شدن حاجات
از آن جایی که «بسم الله الرّحمن الرّحیم» از شریف ترین جملات ذکری است و سه نام از نام های حضرت پروردگار در آن وجود دارد در توسّل به ذات پروردگار نقش به سزایی دارد. البتّه اعتقاد قلبی به اثر آن در برآورده شدن حاجات شرط است. در روایتی از  رسول خدا (ص) آمده است: «هر کس کاری او را اندوهگین کند و با اخلاص برای خدا «بسم الله الرّحمن الرّحیم» بگوید و با قلبش به سوی او رو کند، یکی از این دو برای او خواهد بود: یا در دنیا به حاجتش می رسد و یا حاجتش نزد پروردگار بوده و برای او ذخیره می شود و آن برای مؤمنان ماندگارتر است. »5
7- بسمله در هر کار کوچک و بزرگ
همان گونه که محصولات و کالاهای ساخت یک کارخانه آرم و علامت آن کارخانه را دارد؛ حال این کالا کوچک باشد یا بزرگ، کلّی باشد یا جزیی، باید نشان کارخانه ی سازنده را داشته باشد. یا این که پرچم هر کشوری هم بر فراز آن کشور است و هم بر فراز کشتی ها و وسایل حمل و نقل هوایی و هم ادارات و... که نشان تابعیّت و وابستگی به یک قدرت است. این نشان ها و علامت ها به خاطر آن است که راه گم نشود و آن نشان فراموش نشود. نام خدا و یاد خدا نشان مسلمانی است. هر مسلمان باید در آغاز هر کار کوچک و بزرگی این نشانه را داشته باشد. از این روست که فرمودند: هنگام آغاز هر کار کوچک و بزرگی «بسم الله الرّحمن الرّحیم» بگویید.6

8- بسمله هنگام داخل و خارج شدن از خانه
از جمله مواردی که گفتن «بسم الله الرّحمن الرّحیم» نیکو برشمرده شده است، هنگام ورود و خروج از خانه است. سیره ی عملی     اهل بیت (ع) نیز حاکی از این حقیقت است. امام رضا (ع) می فرماید: هرگاه پدرم از منزل خارج می شد می فرمود: «بسم الله الرّحمن الرّحیم خَرَجتُ بِحَولِ الله و قُوّتِهِ لا بِحَولٍ منّی و لا قُوّهَ... .»7 ایشان در دستورات خویش به این امر سفارش کرده اند. امام صادق (ع)       می فرماید: هرگاه از منزل خود خارج می شوید بگویید: « بسم اللهِ تَوَکَّلتُ عَلَی اللهِ... .»8 درباره ی ورود به خانه نیز این سفارش وارد شده است. امام صادق (ع) فرموده است: هرگاه به منزلت داخل می شوی بگو: بِسم اللهِ و بِاللهِ و بر اهل خانه سلام کن.9

1- شفاجویی از قرآن، از منظر قرآن
آموزه ی شفاجویی از قرآن کریم، چیزی از پیش خود ساخته یا سنّت مرسوم در فرهنگ عامیانه نیست بلکه حقیقتی است که خداوند رحمان در متن قرآن بدان اشاره کرده است. در سه جای از آیات قرآن کریم به مسأله ی شفا بودن قرآن برای دردهای جسم و جان اشاره شده است: (الاسراء/82؛ یونس/57 ؛ فصلّت/44) ؛ که به دلیل اختصار، به یکی از این آیات اشاره می شود: «... قُل هُوَ لِلَّذینَ آمنوُا هُدیً وَ شِفاءٌ... .» (فصلّت/42)؛ بگو: این کتاب برای کسانی که ایمان آورده اند، هدایت و درمان است. همان طور که در آیات بالا، نیک پیداست، خداوند در قرآن، قرآن را  مایه ی شفا و رحمت برای مؤمنان، شفای آن چه در  سینه هاست و مایه ی هدایت و رحمت برای مومنان معرّفی کرده است.

2- شفاجویی از قرآن، از منظر روایات
سخنان گهربار سفیران هدایت و مشعل های نورافشان راه انسانیّت، پیشوایان  معصوم (ع) پر از سفارشاتی است که دوستداران و پیروان خود را به شفاجویی از قرآن کریم دعوت کرده یا دستور می دادند. اهل بیت پیامبر اکرم (ص) که مفسّران حقیقی قرآن کریم هستند، در تفسیر آیات مربوط به شفادهندگی قرآن، فرمایشات ارزشمندی را بیان داشتند که بخشی از آن، در پی می آید:
 در کلامی زیبا از پیامبر اکرم (ص) نقل شده که قرآن موجب شفا از همه ی دردهاست.1
 امام علی (ع) پیروان را از شفاجویی از غیر قرآن پرهیز داده و  می فرماید: بدانید که از غیر قرآن، شفا مجویید؛ زیرا قرآن موجب شفا از همه ی دردهاست.2
 امام رضا (ع) نیز می فرماید: بیمارانتان را با صدقه درمان کنید و شفای  دردهای تان را از قرآن، طلب کنید، چون هر کس که قرآن شفایش نبخشد، هیچ  شفایی ندارد.3
باید توجّه داشته باشیم که قرآن آخرین پناهگاه ما در سختی ها و مشکلات نباشد، بلکه باید نخستین دستاویز ما برای بهبود وضع ناپسند  ما باشد.

3- فواید طبّی قرائت قرآن

در تعالیم نورانی اسلام برای قرائت قرآن کریم فواید و آثار فراوانی ذکر شده است. یکی از برکات قرائت قرآن که در سخنان خاندان نور و رحمت ذکر شده است، فواید طبّی آن است. در سخنی از پیامبر گرانقدر اسلام حضرت محمّد (ص) آمده است: پنج چیز فراموشی را از بین می برد و به قدرت حافظه می افزاید و مایه ی از بین رفتن بلغم (یکی از اخلاط چهارگانه در طبّ قدیم) می شود و آن ها عبارتند از: مسواک زدن، روزه گرفتن، قرائت قرآن، خوردن عسل و کُندر.4 در روایتی از پیغمبر اکرم (ص) آمده است که مردی حضور ایشان از درد حلقش شکایت کرد.  در تعالیم نورانی اسلام برای قرائت قرآن کریم فواید و آثار فراوانی ذکر شده است. یکی از برکات قرائت قرآن که در سخنان خاندان نور و رحمت ذکر شده است، فواید طبّی آن است. در سخنی از پیامبر گرانقدر اسلام حضرت محمّد (ص) آمده است: پنج چیز فراموشی را از بین می برد و به قدرت حافظه می افزاید و مایه ی از بین رفتن بلغم (یکی از اخلاط چهارگانه در طبّ قدیم) می شود و آن ها عبارتند از: مسواک زدن، روزه گرفتن، قرائت قرآن، خوردن عسل و کُندر.4 در روایتی از پیغمبر اکرم (ص) آمده است که مردی حضور ایشان از درد حلقش شکایت کرد.    پیامبر (ص) به او فرمود: بر تو باد به قرائت قرآن. (که بدین وسیله درمان می شوی). 5

4- برکات نگاه به متن قرآن

نگاه کردن به متن قرآن شریف- که کم ترین مرتبه ی ارتباط با قرآن است- دارای بهره ها و فواید فراوان مادّی و معنوی می باشد. استفاده ی ظاهری چشم از متن قرآن کریم از ابتدایی ترین آثار نگاه کردن به متن آن و خواندن قرآن از روی مصحف است. در کلامی از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است: هرکس پیوسته در مصحف (قرآن) بنگرد، تا هنگامی که در دنیاست از چشمانی (سالم و پر نور) بهره مند می شود. 6 امام صادق (ع) نیز فرموده است: هرکس در قرآن بنگرد و قرآن قرائت کند، از چمشانش بهره مند می شود و از بار گناهان پدر و مادرش کاسته می شود. برای شیطان هیچ چیزی بدتر از قرائت قرآن همراه با نگاه به آن نیست. 7

5- آیات طبّی قرآن
معمولاً دستورات طبّی به دستوراتی گفته می شود که داروی خاصّی را برای بیماری جسمی سفارش کنند. از آن جا که قرآن، کتابی جامع است و بنا به فرموده ی امام صادق (ع) از هرچه که مورد اختلاف است در قرآن آیه ای هست 8 ؛ آیاتی ویژه که حاوی دستورات پزشکی است وجود دارد که برای روشن شدن موضوع به چند نمونه از آن                  اشاره می کنیم:
وجود نورانی امام علی (ع) فرموده اند: آیه ای در قرآن وجود دارد که تمامی دستورات طبّی را در خود جمع کرده است و آن آیه ی: «کُلوا و اشرَبُوا وَ لا تُسرِفوا.» (الاعراف/31)؛ بخورید و بیاشامید ولی اسراف و زیاده روی نکنید.9

5-1 خواص خرما
خرما از میوه هایی است که مورد توجّه اهل بیت (ع) بوده و خواص بسیاری در درمان بیماری ها و پیشگیری از آن ها بیان فرمودند. امّا روایتی که در این بحث مدّنظر ماست، از قول امام علی (ع) می گوید: هیچ غذایی و هیچ دارویی برای زن باردار بهتر از خرما وجود ندارد. خداوند عزیز و جلیل به حضرت مریم (س) فرمود: «وَ هُزیً إلیک بجِذعِ النَّخلَهِ تُساقِط علیکِ رُطباً جَنیّاً.» (مریم/25)؛ و این تنه ی نخل را به طرف خود تکان ده، رطب تازه ای بر تو فرو می ریزد.10

5-2 خواص عسل
عسل یکی از نوشیدنی هایی است که در روایات از بهترین داروهای شفا دهنده معرّفی شده است.11 در روایتی از امام صادق (ع) وارد شده است: نوشیدن عسل شفای همه ی دردهاست؛ زیرا خداوند فرموده است: «یَخرُجُ مِن بُطونِها شَرابٌ مختلفٌ ألوانُهُ فیه شِفاءٌ لِلنّاس.» (النَّحل/69)؛ از درون شکم آن ها (زنبورها) نوشیدنی با رنگ های مختلف خارج می شود که در آن شفا برای مردم است.12

5-3 خواص آب باران
آب باران، به ویژه بارانی که در ماه های میانی فصل بهار (15 فروردین تا 15 خرداد) می بارد، دارای خوّاصی ارزشمند و شگفت آور است.            امام علی (ع) در روایتی فرمودند: از آب آُسمان بنوشید؛ زیرا آب باران (درون) بدن را پاک می کند و بیماری ها را دفع می نماید؛ زیرا خداوند تبارک و تعالی فرموده است: «... و یُنَزِّلُ عَلَیکُم مِنَ السَّماء ماءً لِیُطَهِّرَکُم بِهِ و یُذهِبَ عَنکم رِجزَ الشَّیطان وَ لِیَربِط عَلَ قُلوبُکُم و یُثَبِّتَ بِهِ الأقدامَ.» (الانفال/11)؛ و آبی از آسمان برایتان فرستاد، تا شما را با آن پاک کند و پلیدی شیطان را از شما دور سازد و دل های تان را محکم و گام ها را با آن استوار سازد.13

6-  سخن آخر   

کسانی که نسبت به پناه جویی و شفاجویی از قرآن کریم، ذرّه ای شکّ به دل شان راه داده اند، به این روایت توجّه کنند که امام علی (ع) برای بیان مطلب خود سوگند ادا کرده است. ایشان فرمودند: سوگند به آن کسی که محمّد (ص) را به حق به رسالت مبعوث کرد و               اهل بیت (ع) او را گرامی داشت، هر چیزی که شما در طلب آن هستید و از آن جمله است: انواع حرزها 14 برای جلوگیری از آتش سوزی، غرق شدن، سرقت، یا پیدا شدن گمشده و... همه ی این ها در قرآن موجود است. پس هر کس می خواهد از آن آگاه شود، از من بپرسد. 15

7- پی نوشت ها
1. الدّعوات، ص 188.
2. غررالحکم و دررالکلم، ح 10316.
3. فقه الرّضا (ع)، ص 342.
4. مکارم الاخلاق، ص 165.
5. کنزالعمّال، ح 2460.
6. همان، ح 2406.
7. الدّعوات، ص 197.
8. الکافی، ج1، ص 599.
9. الدّعوات، ص 75.
10. الخصال، ص 637.
11. المحاسن،  ج2، ص 498.
12. مکارم الاخلاق، ص 165.
13. المحاسن، ج2، ص 574.
14. دعا یا آیه ی قرآنی است که برای جلوگیری از چشم زخم و حفظ جان از خطرات با خود همراه می دارند یا آن را می خوانند.
15. الکافی، ج 2، ص 624.

 سیده رقیه سیدی جربندی

کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث

رسول گرامی (ص) می فرماید:هر گاه اراده کردی که به وسیله ی  کتاب خدا تَفَأُل¹ نمایی:

1-سه بار سور ه ی اخلاص را بخوان و حمد خداوند را به جای آور.

2-سه بار برمحمد و آلش صلوات بفرست.

3-آنگاه بگو«خدایا  به کتاب تو تفال می زنم و بر تو توکل می کنم،پس آن چه از اسرار تو پنهان است به وسیله ی کتاب خود به من بنمایان.»

4-گشودن قرآن کامل(دارای  سی جزء).

5- به دست آوردن مقصود خود از سرسطر اول صفحه ی سمت راست.²

6-عمل کردن برخلاف استخاره قرآنی،مخالف با دستور دین به دعا ومشورت است.،چون در جایی که انسان از خدا راه حلّی را می خواهد،عمبل نکردن به آن نوعی بی اعتنایی به ذات مقدس خداست و در برخی روایات آمده است:«اگر عمل به استخاره نکنی صدقه بده»و با توجه به این که صدقه  یا برای کمک به فقرا یا برای دفع بلا می باشد.  به نظر می رسد در ا ین جا صدقه برای دفع بلا می باشد،چرا که خلاف استخاره عمل کردن،با خود انتظار بلا را دارد^.3

1- تَفَأُل به قرآن همان  استخاره با قرآن است.

2-حّر عاملی،وسایل الّشیعه،داراحیاء التراث العربی،بیروت،1412هـ.ق،ج8،ص78،باب6.

3-عباسی،عبدالله،استخاره در آینه ی شریعت،مرسل،کاشان،1385 هـ.ش،ص110.